Mamereng tu sibahenon dohot paradaton ragam ni na mate boi do di bagi 3 ( tolu ) ima :
a.
Mate poso-poso sahat tu na magodang ( ndang marhasahotan )
b.
Mate natunggane ( naung marhasohotan )
c.
Mate/monding natua-tua naung marpahompu.
Mate Poso-Poso Sahat Tu Namagodang
Dibagi opat ma on berdasarkan umur ima :
a. Mate di bortian, ima poso-poso na mate di bortian ( didalam kandungan )
b. Mate poso–poso, ima poso-poso na marumur sian na baru sorang sahat tu na marumur hira-hira 2 taon
c. Mate dakdanak, ima dakdanak na marumur 2 taon sahat tu hira-hira 16 taon
d. Mate naposobulung ( namagodang ), ima naposo ( doli-doli manang namarbaju ) na marumur hira-hira diginjang ni 16 taon sahat tu na namagodang ( dewasa ) alai ndang hot ripe dope.
Mate Natunggane
Dibagi
doi gabe 3 bagian :
a.
Mate Pupur
Mate so martinading di anak dohot di boru ( ndang marindang ). Molo ama do
na mate i didokma matipul ulu, alai molo ina didokma matompas tataring.
b.
Mate Punu
Mate so martinading di anak alai nunga martinading boru. Mate punu didok
ala ndang adong anakna ( baoa ) namanguduti goarna /generasina ( tarombona ). Adong do nian boruna,
alai molo dung muli boruna i gabe mangihuthon marga ni hamulianna ( suami )
nama i. Mate punu sipata do digoar i mate marurat di bulung na.
c.
Mate Mangkar
Mate naung adong anak dohot boru na, alai ndang adong dope na simpan ( hot
ripe ).
Molo met-met dope anak dohot boru nai didok masapsap mardum. Ala ndang diboto dope mandiori hangoluanna manang mangula ulaonna.
Monding
Natua-Tua Naung Marpahompu
Parmonding ni natua-tua naung marpahompu adong 3 ( tolu ) tingkat, ima :
a.
Sari Matua
Nunga marpahompu alai adong dope tubuna na so simpan ( hot ripe ),
lapatanna adong dope sisarihonon na, terlepas naung karejo manang naso karejo.
b.
Saur Matua
Nunga marpahompu sian anak dohot sian boru jala nunga simpan sude anakhon
na ( ndang adong be sisarihononna ). Nunga bulus rohana manadingkon portibi on.
c.
Saur Matua Maulibulung
Nunga marpahompu sian anak dohot sian boru jala nunga marnini – marnono,
jala ndang adongbe anakna manang boruna naso sohot. Dungi ndang adong anakna
manang boruna manjoloi ibana ( jumolo monding ).
Marnini lapatanna anakna nunga marpahompu.
Marnono
lapatanna boruna nunga marpahompu.
Marindik-indik /marondok-ondok lapatanna pahompu na nunga marpahompu.
Monding maulibulung onma status na tumimbo parmonding ni jolma di hita
halak Batak, tarlobi muse molo pomparanna i gabe jala mamora. Ianggo nuaeng on,
nunga jarang dapot na songon on, alana jolma nuaeng, nunga sai jolo
godang umurna asa hot ripe alani parsikkolaon dohot ala so karejo
dope.
Di bona pasogit parmondingon ni natua-tua na songon on, olo do 5 - 7
borngin asa ditaruhon tu udean.