1.
Mate / Monding Di Bortian
Molo mate poso-poso dibortian ( keguguran ) ndang hea pola dipaboa i tu
unsur dalihan natolu. Holan tu haha anggi na do i dipaboa dohot tu dongan
sahuta marpiga-piga halak, asa adong dongan ni hamatean i laho mananom na mate
i.
Nang pe dipaboa nahamatean i tu haha-anggi, tutur na solhot dohot tu
hula-hula tangkas ndang adong acara adat dipatupa disi.
2.
Mate Poso - Poso
Di bona pasogit laos lampin manang parompana i do dibahen natorasna saputna
/ bungkusna. Diparmate ni poso-poso ndang pola marborngin i. Molo sanga laos di
sadari nai doi ditaruhon tu udean.
Paningkir pe ndang apala torop i holan dongan tubu, boru nasolhot manang na
jonok inganan, dongan sahuta dohot hulahula / tulang tangkas. Baliksa tahe
molo poso-poso i mate di rumah sakit laos sian i namai di boan tu udean.
3.
Mate Dakdanak Sahat Tu Namagodang
Mate dakdanak, naposo bulung sahat tu namagodang, hira dos do sibahenon. Ulos
saput tuson sian natoras na doi, ima ulos sibolang na birong ( nalomlom ).
Ndang pola namarmiak-miak dipatupa disi alai cukup ma jagal rambingan. Molo
adong na patupahon na marmiak-miak ( pinahan lobu ) ndang adong pakke na
margoar, boi do sude di saksang.
Unsur Dalihan Natolu ro do manungkir tarlumobi na solhot (dongan tubu, boru, hula-hula / tulang tangkas).
Di parmate ni dakdanak sahat tu namagodang (dewasa) ndang masa dibahen maralaman alai langsung doi sian jabu di boan tu udean. Acara na mandok hata pe tarjempek do i dibahen.
- » Sahalak sian hasuhuton mandok hata huhuasi dohot patoranghon riwayat hidup ni namate.
- » Sahalak sian dongan tubu (Paidua ni suhut)
- » Sahalak sian boru
- » Sahalak sian Pengurus marga
- » Sahalak sian dongan sahuta
- » Sahalak sian tulang
- » Sahalak sian hula-hula
- » Mangampu ma suhut bolon
4.
Mate Natunggane
Songon na pinatorang di ginjang i, parmate ni natunggane di bagi tolu (3),
ima : mate pupur, punu dohot mangkar.
Ndang adong maneat pinahan disi, ianggo menurut adat. Najolo di Bona Pasogit,
ndang hea masa mangan panungkir di parmonding ni natunggane. Parjolo mai ala
borat ni sitaonon, paduahon ala jonok be inganan / huta jadi sanga do panungkir
mangan tu bagasna be. Ianggo di parserahan on alani dao-dao ni inganan jala
leleng di pardalanan ianggo panungkir tarlumobi nasolhot tibu do ro
nasida manogoti, suang songoni nang hula-hula laho pasahat ulos saput dohot
tujung. Alani i dipatupa hasuhuton i do sipanganon, songon ganti ni makan
siang, alai ndang pola mamotong namarmiak-miak, cukup ma jagal rambingan.
Alai adongdo niida di parserahan on na palobihu. Ala ni si haadongon dohot
mungkin ala ummura pesanon tu par catering, nunga adong na mamotong pinahan
lobu lengkap dohot na margoar nai, baliksa sipata tahe pinahan na manggagat
duhut. Alai nang pe dipatupa disi pinahan lobu manang sigagat duhut ndang boi dohonon
termasuk adat i jala ndang mardalan jambar disi, tudu-tudu ni sipanganon ipe
ndang pola di patuduhon i tu natorop. Didok nasida ma goar ni i ulaon i mangido tangiang alai sebagian mandok partangiangan.