Sabtu, 05 Januari 2019

Ruhut-Ruhut Paradaton Sipatupaon Tu Na Monding

Diposting oleh Mandok Hata Batak pada Januari 05, 2019 with

1.      Mate / Monding Di Bortian

Molo mate poso-poso dibortian ( keguguran ) ndang hea pola dipaboa i tu unsur dalihan natolu. Holan tu haha anggi na do i dipaboa dohot tu dongan sahuta marpiga-piga halak, asa adong dongan ni hamatean i laho mananom na mate i.

Nang pe dipaboa nahamatean i tu haha-anggi, tutur na solhot dohot tu hula-hula tangkas ndang adong acara adat dipatupa disi.

 

2.      Mate Poso - Poso

Di bona pasogit laos lampin manang parompana i do dibahen natorasna saputna / bungkusna. Diparmate ni poso-poso ndang pola marborngin i. Molo sanga laos di sadari nai doi ditaruhon tu udean.

Paningkir pe ndang apala torop i holan dongan tubu, boru nasolhot manang na jonok inganan, dongan sahuta dohot hula­hula / tulang tangkas. Baliksa tahe molo poso-poso i mate di rumah sakit laos sian i namai di boan tu udean.

 Acara di partuatna i pe jempek do i dibahen (sederhana).

  

3.      Mate Dakdanak Sahat Tu Namagodang

Mate dakdanak, naposo bulung sahat tu namagodang, hira dos do sibahenon. Ulos saput tuson sian natoras na doi, ima ulos sibolang na birong ( nalomlom ).

 Di deba luat manurut adat hasomalan di nasida adong do na mambahen ulos saput on sian tulang ni na mate. Ndang pola marborngin i dibahen, laos dinasadari i do i ditaruhon tu udean ( molo manogot ari mate jala ndang adong sipaimaon ni keluarga ).

 Ndang pola adong sipatupaon manang mamotong pinahan disi. Molo tung pe dipatupa hasuhuton sipanganon tu angka paningkir terutama tu keluarga najonok, ndang termasuk adat i, dipatupape i, ala sian nasogot (tibu) do nasida ro, jala ala dao-dao inganan nasida. Ndang sanga be nasida mulak mangan tu jabu nasida be.

Ndang pola namarmiak-miak dipatupa disi alai cukup ma jagal rambingan. Molo adong na patupahon na marmiak-miak ( pinahan lobu ) ndang adong pakke na margoar, boi do sude di saksang.

Unsur Dalihan Natolu ro do manungkir tarlumobi na solhot (dongan tubu, boru, hula-hula / tulang tangkas).

Di parmate ni dakdanak sahat tu namagodang (dewasa) ndang masa dibahen maralaman alai langsung doi sian jabu di boan tu udean. Acara na mandok hata pe tarjempek do i dibahen.

 Tarsongon on ma acara namandok hata di si :

-    » Sahalak sian hasuhuton mandok hata huhuasi dohot patoranghon riwayat hidup ni namate.

-    » Sahalak sian dongan tubu (Paidua ni suhut)

-    » Sahalak sian boru

-    » Sahalak sian Pengurus marga

-    » Sahalak sian dongan sahuta

-    » Sahalak sian tulang

-    » Sahalak sian hula-hula

-    » Mangampu ma suhut bolon

 Dung sidung sian udean holan keluarga na solhot na ma mulak tu jabu ni na tilahaon laho mangalehon hata togar-togar.

 

4.      Mate Natunggane

Songon na pinatorang di ginjang i, parmate ni natunggane di bagi tolu (3), ima : mate pupur, punu dohot mangkar. Ndang adong maneat pinahan disi, ianggo menurut adat. Najolo di Bona Pasogit, ndang hea masa mangan panungkir di parmonding ni natunggane. Parjolo mai ala borat ni sitaonon, paduahon ala jonok be inganan / huta jadi sanga do panungkir mangan tu bagasna be. Ianggo di parserahan on alani dao-dao ni inganan jala leleng di pardalanan  ianggo panungkir tarlumobi nasolhot tibu do ro nasida manogoti, suang songoni nang hula-hula laho pasahat ulos saput dohot tujung. Alani i dipatupa hasuhuton i do sipanganon, songon ganti ni makan siang, alai ndang pola mamotong namarmiak-miak, cukup ma jagal rambingan.

 

Alai adongdo niida di parserahan on na palobihu. Ala ni si haadongon dohot mungkin ala ummura pesanon tu par catering, nunga adong na mamotong pinahan lobu lengkap dohot na margoar nai, baliksa sipata tahe pinahan na manggagat duhut. Alai nang pe dipatupa disi pinahan lobu manang sigagat duhut ndang boi dohonon termasuk adat i jala ndang mardalan jambar disi, tudu-tudu ni sipanganon ipe ndang pola di patuduhon i tu natorop. Didok nasida ma goar ni i ulaon i mangido tangiang alai sebagian mandok partangiangan.